Mẹ bị lẫn cứ gọi điện thoại hoài, phải làm sao?
Kat, founder of Everline
4 min read
Mẹ tôi gọi hơn ba chục lần mỗi ngày. Có hôm nhiều hơn. Tôi từng đếm, rồi thôi không đếm nữa, vì con số đó không nói lên được điều gì ngoài chuyện mẹ đang sợ và tôi thì không có mặt.
Chuyện gì thật sự đang xảy ra
Điều khó nhất phải hiểu là: với mẹ, cuộc gọi nào cũng là cuộc gọi đầu tiên.
Sa sút trí tuệ lấy đi ký ức ngắn hạn trước. Cảm giác an tâm khi nghe giọng con tan trong vài phút, nhưng nỗi lo tạo ra cuộc gọi đó thì vẫn nằm nguyên chỗ cũ. Vậy là nhu cầu ấy lại dâng lên, y như lần trước, và mẹ lại với tay lấy điện thoại.
Mẹ không nhớ. Mẹ không cố ý. Mẹ đang sợ, lần nữa, lần đầu.
Vì sao lại là điện thoại
Cái điện thoại là thứ mẹ còn dùng được mà không cần học lại. Bấm số là ra giọng người mình thương. Trong một ngày mà nhiều thứ đã trở nên khó hiểu, đó là một trong số ít việc vẫn còn hiệu nghiệm.
Nên khi mẹ hoang mang, điện thoại là chỗ mẹ tìm tới. Không phải vì mẹ muốn làm phiền, mà vì nó là cây cầu ngắn nhất về phía an toàn.
Vì sao lại là con mà không phải ai khác
Thường thì mẹ gọi cho người mà mẹ thấy an toàn nhất. Điều đó nghe như một lời khen, và đúng là vậy, nhưng nó cũng nặng. Người được gọi nhiều nhất thường là người kiệt sức nhất, và cũng là người thấy có lỗi nhất khi không bắt máy.
Nếu bạn đang là người đó: bạn không làm gì sai cả.
Điều làm cho mọi thứ nặng hơn
Có mấy thứ làm số cuộc gọi tăng lên mà không phải lỗi của ai:
- Chiều tối. Ánh sáng đổi, người bị lẫn hay bồn chồn hơn, và điện thoại reo nhiều hơn.
- Thuốc. Có loại thuốc để lại cảm giác bứt rứt không ngồi yên được, và cái bứt rứt đó tìm lối thoát qua cuộc gọi.
- Thay đổi. Đổi phòng, đổi người chăm, đổi giờ giấc, đều làm nỗi lo dâng lên.
- Im lặng. Một hồi chuông không ai bắt không làm mẹ bỏ cuộc. Nó làm mẹ sợ thêm, rồi gọi lại.
Cái gì thật sự giúp được, ở nhà tôi
Tôi không có mẹo nào làm mẹ hết gọi. Tôi không nghĩ có ai có.
Cái giúp được là đổi câu hỏi. Không phải "làm sao cho mẹ bớt gọi", mà "làm sao để lần nào mẹ gọi cũng có người trả lời tử tế".
- Trả lời cảm xúc, đừng sửa sự thật. Mẹ nói sai gì đó thì đi theo cảm xúc của mẹ, đừng đính chính. Cái này người ta gọi là liệu pháp công nhận, và nó hiệu quả vì nỗi sợ mới là chuyện có thật, chứ không phải chi tiết.
- Câu ngắn, ấm, lặp được. "Dạ con nè. Con thương mẹ." Nói được lần thứ bốn mươi cũng như lần đầu.
- Chia tiếng chuông ra. Nếu trong nhà có anh chị em, chia nhau đỡ hơn một người gánh hết.
- Giữ nếp. Ngày càng đều thì nỗi lo càng ít chỗ dâng lên.
- Đừng để chuông rơi vào im lặng. Cái này quan trọng nhất, và cũng là cái khó nhất khi bạn còn phải đi làm.
Những cuộc gọi đó không phải là gì
Không phải mẹ làm nư. Không phải mẹ thao túng. Không phải dấu hiệu bạn chăm chưa đủ tốt.
Và không phải là thứ bạn có thể một mình gánh hết, ba chục lần một ngày, mà vẫn còn nguyên vẹn.
Câu hỏi nằm dưới câu hỏi
Khi mẹ gọi lần thứ hai mươi, mẹ không hỏi giờ giấc hay cơm nước. Mẹ đang hỏi một câu duy nhất, bằng những chữ khác nhau:
Con còn đó không?
Câu trả lời cần thiết không phải là một lời giải thích. Chỉ cần một giọng quen thuộc, nói rằng có, con còn đây.
Everline sinh ra từ chỗ đó. Tôi làm nó cho mẹ tôi, để khi tôi không bắt máy được, mẹ vẫn nghe được giọng tôi trả lời, dịu dàng như lần đầu, dù là lần thứ bao nhiêu đi nữa.
Questions families ask
Tại sao mẹ bị lẫn cứ gọi cho con hoài, mới cúp máy xong đã gọi lại?
Vì cảm giác an tâm khi nghe giọng con tan nhanh hơn nỗi lo bên dưới. Sa sút trí tuệ làm ký ức về cuộc gọi trôi đi trong vài phút, còn nỗi sợ thì vẫn nằm nguyên đó, nên nhu cầu ấy lại dâng lên và điện thoại là cách gần nhất để tìm về với con. Với mẹ, lần nào cũng là lần đầu.
Mẹ gọi nhiều vậy có phải mẹ cố ý làm phiền con không?
Không. Gọi đi gọi lại trong bệnh sa sút trí tuệ không phải là làm nư hay đòi hỏi sự chú ý như người ngoài hay nghĩ. Mẹ thường không nhớ nổi những cuộc gọi trước đó. Cái mình đang thấy là một người đang sợ, với tay tìm thứ duy nhất luôn làm họ dịu lại: giọng của con.
Có nên nói với mẹ là mẹ vừa gọi rồi không?
Nhà mình thử rồi, và nói vậy chỉ thêm cho mẹ nỗi tủi thân chứ không bớt được cuộc gọi nào. Với mẹ, cuộc gọi lúc nãy chưa từng xảy ra, nên lời đính chính chỉ làm mẹ rối và buồn. Cái hiệu quả hơn là đáp lại cảm xúc bên dưới: một câu trấn an ngắn, ấm, nói như thể lần đầu.
Làm sao để mẹ bớt gọi điện thoại?
Dịu dàng quan trọng hơn mẹo. Trả lời ngắn, đều, dễ lặp lại; giữ nếp sinh hoạt ổn định; bớt những chuyện bất ngờ trong ngày; và chia tiếng chuông ra cho nhiều người trong nhà nếu được. Còn khi không ai bắt máy được, hãy để một giọng quen thuộc và kiên nhẫn vẫn trả lời, vì một hồi chuông kết thúc bằng im lặng chỉ làm nỗi sợ sâu thêm.
If the phone calls are the hard part, this is what I built.